Những món ăn truyền thống và ý nghĩa của ngày Tết Đoan Ngọ

Những món ăn truyền thống và ý nghĩa của ngày Tết Đoan Ngọ


Lượt xem: 1537
Tết Đoan Ngọ (5-5 Âm lịch hàng năm) trong tín ngưỡng của người Việt đây là ngày lễ quan trọng đặc biệt, ở vùng nông thôn người dân coi đây là ngày Tết giết sâu bọ với mong muốn hoa màu không bị sâu bọ phá hại đem đến một mùa màng bội thu.
loading...
Vào ngày 5-5 Âm lịch cả nhà đều dậy sớm, trẻ con thì tắm tiên với mong muốn hết rôm sảy, người lớn thì chuẩn bị đồ lễ thắp hương và những loại hoa quả chua, rượu nếp và bánh tro....mong diệt trừ sâu bọ và xua đuổi bệnh tật cho cả năm.

Món ăn trong ngày Tết Đoan Ngọ

1. Tết Đoan ngọ là gì ?


Sở dĩ dân gian gọi là Tết Đoan Ngọ là vì tháng 5 trời bắt đầu nắng to, dương khó đang thịnh như mặt trời vào lúc ban trưa. Do đó, ở Việt Nam, ngày Đoan Ngọ chính là ngày mà người dân chọn để cúng tế đánh dấu một mốc thời tiết mới, mừng cho trời sáng và quang đãng hơn. Ngoài ra, cũng vì thời tiết quá oi bức và nắng nóng lên thường có những căn bệnh thời tiết và mọi người hay cúng để cầu an.

Người Việt gọi Tết Đoan Ngọ là Tết giết sâu bọ vì trong giai đoạn chuyển mùa, dịch bệnh dễ phát sinh, do đó dân gian có nhiều tục trừ trùng, phòng bệnh cũng vì thế.

2. Tết đoan ngọ gắn với truyền thuyết Khuất Nguyên


Vào thời chiến quốc tại Trung Hoa, có một vị đại thần nước Sở là Khuất Nguyên vốn được biết đến là một vị trung thần, một nhà văn hoá nổi tiếng. Theo tương truyền ông là tác giả của bài thơ Ly Tao (thể loại Sở từ) rất nổi tiếng trong văn hoá cổ của người trung hoa nói về tâm trạng buồn vì quốc gia suy vong và đứng trước hoạ mất nước.

Do can ngăn vua Hoài Vương không được và bị gian thần hãm hại lên ông đã quá uất ức gieo mình xuống sông Mịch La tự vẫn vào ngày 5- 5 Âm lịch. Vì thương tiếc người có lòng trung nghĩa cứ mỗi năm đến ngày đó người dân lại làm bánh, rồi quấn chỉ ngũ sắc bên ngoài rồi bơi thuyền ra giữa sông ném bánh, và lấy gạo bỏ vào ống tre rồi thả xuống sông để cũng Khuất Nguyên.

Ngoài ra cũng có nhiều truyền thuyết khác nhau nói về Tết Đoan Ngọ, có nhiều nguồn tin cho rằng tục lễ tết Đoan Ngọ bắt đầu từ Hạ Trí thời cổ, lại còn có người cho rằng đây là ngày tôn sùng vật tổ của người dân vùng sông Trường Giang.

Bánh tro trong ngày Tết Đoan Ngọ

3. Truyền thuyết về ngà tết Đoan Ngọ ở Việt Nam


Truyền thuyết kể rằng vào một ngày sau vụ mùa, nông dân đang ăn mừng vì mùa màng bội thu thì sâu bọ lại ấp tới ăn mất cây trái và thực phẩm đã thu hoạch. Người dân vô cùng bực tức và đau đầu không biết cách nào có thể hoá giải được nạn sâu bọ này. Bỗng nhiên, xuất hiện một ông lão từ phương xa ghé thăm tự xưng là Đôi Truân

Ông bày cách cho mỗi nhà lập một đàn cúng đơn giản gồm có bánh tro, trái cây chua và rượu nếp rồi sau đó vận động tập thể dục trước nhà. 
Mọi người làm theo thì chỉ một lúc sau sâu bọ cả đàn cả lũ té chết rã rượt. Ông lão còn chỉ bảo thêm : Ngày ngày hàng năm sâu bọ rất hung hăng do đó cứ đúng ngày này thì lập đàn cũng và làm theo những gì ta dặn thì sẽ trị được chúng.

Người dân rất biết ơn định cảm tạ thì ông lão đã biến đi đâu mất, và để tưởng nhớ việc này, dân chúng đặt tên là ngày "Tết giết sâu bọ" hay là ngày "Tết Đoan Ngọ" vì giờ cúng thường vào giờ Ngọ.
Do đó, không thể quan niệm rằng ngày Tết Đoan Ngọ của người Việt bắt nguồn từ Trung Quốc như nhiều người đã lầm tưởng.

4. Ý nghĩa của ngày tết Đoan Ngọ


Ở Việt Nam ngày Tết Đoan Ngọ được việt hoá thành ngày Tết giết sâu bọ với mong muốn đẩy lùi được dịch bệnh trong thời tiết giao mùa.
Hiện nay ở một số làng quê Việt Nam vẫn giữ được nếp xưa coi trọng ngày Tết Đoan Ngọ này, có lẽ "Tết giết sâu bọ" là cái tết sum họp có nhiều tục lệ gắn kết vói đời sống của người dân. Do đó, con cháu dù có đi làm ăn xa xôi cũng muốn thu xếp về để xum họp cùng gia đình. Tết Đoan Ngọ là ngày người dân cúng lễ đánh dấu một mốc chuyển giao thời tiết mới, mừng sự trong sáng, quang đãng hơn và cúng lễ để cầu an. 

5. Các món ăn truyền thống trong ngày Tết Đoan Ngọ


Tết Đoan Ngọ- Tết giết sâu bọ của người Việt

Vào buổi sáng sớm ngày Tết Đoan Ngọ người dân thường dậy sớm ăn bánh tro, rượu nếp và các loại trái cây như mận, vải... để giết sâu bọ và đẩy lùi bệnh tật.
Có nhiều người tắm nước lá mùi với mong muốn tẩy trừ "sâu bọ", với nhiều địa phương trẻ con còn "tắm tiên". Theo quan niệm dân gian, ngày này dương khí mạnh nhất trong năm và người dân cúng lễ để cầu an. Cũng vì quan niệm đó mà các loại lá thuốc, thảo dược được hái trong thời gian này có tác dụng chữa bệnh tốt nhất nên những người thầy thuốc thường lên núi để thu hái thuốc.

Vào dịp Tết Đoan Ngọ nếu ai bị cảm cúm thì nên dùng 5 loại lá: bạch đàn, dâu tằm, xương rồng, ngũ trảo và lá sả nấu nước để xông hơi sẽ bớt bệnh. Người dân cũng có quan niệm mua xương rồng trồng vào chậu kiểng trong nhà để xua đuổi tà ma.

Bánh tro cũng được nhiều người sử dụng và trở thành món ăn truyền thống trong dịp Tết Đoan Ngọ ở Nam Trung Bộ và Miền Nam. Bánh tro cũng có nhiều tên gọi khác nhau như bánh gio, bánh ú với những cách chế biến cách điệu theo từng địa phương. Tuy nhiên, cách làm cơ bản của bánh tro là gạo ngâm với nước tro đốt bằng các loại than củi hoặc rơm và gói trong lá chuối. Đây là loại bánh dễ, dễ tiêu, có tính mát và thường ăn với đường mật. 

Ở miền Bắc thì người dân ưa chuộng các loại hoa quả  như mận đỏ, vải và rượu nếp... Vào ngày này các gia đình cũng thường chế biến các món ăn từ Vịt như tiết canh vịt, vịt om sấu... Tuy nhiên ở các chợ miền Bắc trong ngày này thường rất rôm rả với  việc mua bán vịt sống về nhà để chế biến.
Rượu nếp cái làm từ nếp trắng hay nếp cẩm đều là những món ăn được ưa thích trong ngày Tết Đoan Ngọ. Uống rượu nếp hay ăn rượu nếp cái như một cách để giết sâu bọ theo quan niệm của người xưa.

Tin tức khác